Besin Alerjisi Nedir? Alerjen Gıdalar Nelerdir?


Besin Alerjisi Nedir? Alerjen Gıdalar Nelerdir? Konusu 253 Defa Okundu. Tarihinde Yayınlandı.


GIDA ALERJİLERİ İLE YAŞAM

Besin Alerjisi Nedir? Alerjen Gıdalar Nelerdir?  Yaşamak için çeşitli besinlere ihtiyaç duyarız. Besinlerden gerekli mineral, vitamin ve aminoasit ihtiyacımızı sağlarız buraya kadar her şey normal ve masum olabilir. Lakin bazı besinler bazı insanlar için bu kadar normal ve masum değildir, aksine tehlikeli olabilir. Eğer yazımızın devamında yazacağımız besinleri yedikten sonra buna benzer semptomlar oluşuyorsa sizde de besin alerjisi olabilir.

1-)Peki gıda alerjisi nedir? Besinlere Alerjik Reaksiyonların Farklı Tipleri Vardır

Çocuklarda besin alerjisi görülme olasılığı oldukça fazladır. Çocuğunuz belirli gıdalar yedikten sonra aşağıdaki belirtilere sahipse, gıda alerjisine sahip olabilir.

Besin alerjisi : vücudun bağışıklık sisteminin belirli bir gıdayı zararlı olarak görüp bu besin vücuda girdiği an bağışıklık sisteminin çeşitli semptomlarla besine karşı verdiği tepkidir. Bu alerjik bir tepkidir. Alerjik reaksiyonlara neden olan gıdalar alerjenlerdir.

Peki Alerjen nedir: alerjenler tüketildiği, solunup yahut temas edildiği takdirde, vücutta bağışıklık (immün) sistemi tarafından antijeni tanınarak, alerjik reaksiyona neden olup, antikor ürettiren maddelerdir.

Aşağıdaki olayları kavramanız açısından antijen nedir? Diye de açıklayalım. Antijen, vücuda girdiğinde immün (bağışıklık) sistemi tarafından antikor (vücudun savunma maddesi)  üretimine sebep olan yabancı moleküllerdir.

      2-)Gıda Alerjisi türleri

  • IgE(Immunolobulin E) kaynaklı alerji: Belirtiler, vücudun bağışıklık sisteminin Immunoglobulin E kısaca (IgE) denilen antikorları, üretmesinden kaynaklanır. Bu IgE antikorları belirli bir gıdaya tepki verir.
  • IgE kaynaklı olmayan alerji: Vücudun bağışıklık sisteminin diğer kısımları belirli bir yiyeceğe tepki gösterir. Bu reaksiyon belirtilere sebep olur, fakat bir IgE antikoru içermez. Birisi hem IgE kaynaklı hem de IgE kaynaksız gıda alerjilerine sahip olabilir.

Gelin bunları biraz daha detaylıca inceleyelim

Immunolobulin E (IgE) kaynaklı alerji: Bebekler ve çocuklarda IgE kaynaklı gıda alerjileri yumurta, süt, yer fıstığı, ağaç yemişleri , soya ve buğdaydır. Alerjik reaksiyonlar cilt, ağız, gözler, akciğerler, kalp, bağırsak ve beyin nedenli sorunlara yol açabilir. Belirtilerden bazıları şunlardır:

  • Deri döküntüleri, kaşıntı, ürtiker
  • Dudak, dil, ve boğazda şişme
  • Nefes darlığı, hırıltı, şiddetli nefes alma problemi
  • Karın ağrısı, kusma, diyare (ishal)
  • Korkunç-kötü bir şey olacağını hissetmek.
Besin Alerjisi Nedir? Alerjen Gıdalar Nelerdir?
Besin Alerjisi Nedir? Alerjen Gıdalar Nelerdir?

Bazen alerji semptomları hafif olabilir. Bazense şiddetli olabilirler. Lakin tüm alerjik belirtileri ve tepkileri ciddiye almalısınız. Daha büyük sorunlara yol açmadan önce hemen uzman bir doktora başvurmalısınız. Hafif ve şiddetli belirtiler, anafilaksi adı verilen ciddi bir alerjik reaksiyona sebep olabilir. Bu reaksiyon genellikle vücudun birden fazla kısmı içerir ve daha da kötüleşebilir. Anafilaksi hemen başlangıç aşamasında daha da kötüleşmeden önce tedavi görmelidir, çünkü ölüme neden olabilir.

Anafilaksi epinefrinle tedavi edilir. Bu ilaç güvenilirdir ve otomatik enjektör ismi verilen kolay kullanımlı bir cihazla enjekte edilir. Epinefrin adrenal bezden salgılanan bir hormondur. Halk arasında adrenalin diye bilinir. Anafilaksi tedavisinde antihistaminik kullanılamaz. Anafilaktik reaksiyon belirtileri alerjene dokunduktan kısa bir zaman sonra ortaya çıkar. Bazı bireylerde, semptomlar görülmeden önce 2-3 saatlik bir gecikme yaşanabilir.

Antihistaminik: histaminin etkisini önleyen maddedir. Histamin, kişinin alerjik olduğu madde ile temas halinde olduğunda veya iltihap durumlarında ortaya çıkan çok önemli bir kimyasal ajandır.

Çapraz tepki gösterme ve Ağızdan(oral) Alerjik Sendrom:

Bir gıdaya IgE kaynaklı bir alerjiye sahip olmanız, çocuğunuzun veya kendinizin benzer besinlere karşı da alerjisinin olabileceği anlamına gelebilir. Örneğin, çocuğunuzun karidese alerjisi var ise, yengeç veya kerevit gibi diğer kabuklu deniz canlılarına alerjik olabilir. Ya da çocuğunuzun inek sütüne alerjisi varsa, keçi ve koyun sütüne de alerjisi olabilir. Farklı gıdalar arasındaki reaksiyona çapraz reaktivite(tepki gösterme) denir. Bir gıdadaki proteinler başka bir gıdadaki proteinlere benzer olduğunda bu probleme sebep olur.

Çapraz tepki gösterme, lateks ve bazı gıdalar arasında da ortaya çıkabilir. Örneğin, lateks alerjisi olan bir kişinin muz, avokado, kivi veya kestane alerjisi de olabilir.

Polene  alerjisi olan bazı insanların yaban mersinine çimene de alerjisi olabilir. Benzer içeriklerden oluşan diğer besinlere de alerjik tepki gösterebilir. Polenlerdeki proteinler, bazı meyve ve sebzeelerde bulunan proteinler gibidir. Yani, Örneğin: Kişinin yaban mersini alerjisi varsa, kavunlara ve muza da alerjik bir reaksiyon gösterebilir. Yaban mersinindeki protein, kavun ve muzdaki proteinlere benzemektedir. İşte bu duruma oral alerji sendromu denir.

Oral alerji sendromunun belirtileri:

kaşıntılı ağız, boğaz veya dil

Semptomlar daha şiddetli olabilir;

Kişide nefes darlığı ve kusma olabilir.

Tepkiler genellikle kişi çiğ yiyecek yediğinde ortaya çıkar. Nadir durumlarda, reaksiyonlar hayatı tehdit edici boyutlarda olabilir ve epinefrin gerekir.

2-)IgE KAYNAKLI OLMAYAN GIDA ALERJİLERİ

IgE kaynaklı olmayan besin alerjilerinin çoğunun belirtileri sindirim sistemini içerir. Belirtiler kusma ve diyare(ishal) olabilir. Belirtiler gelişmesi daha uzun sürebilir ve IgE kaynaklı alerji belirtilerinden daha uzun sürebilir. Bazen, alerjene karşı bir tepki gıda yendikten 3 gün sonra ortaya çıkar.

Bu tür alerjilerle alerjik bir tepki ortaya çıktığında epinefrin çoğunlukla gerekli değildir. Çoğunlukla, bu alerjileri tedavi etmek için en iyi seçenek, reaksiyona sebep olan gıdalardan uzak durmaktır. Aşağıda IgE kaynaklı olmayan gıda alerjileri ile ilgili koşullara örnekler verilmiştir.

Belirli bir gıdaya reaksiyon gösteren herkesin alerjisi yoktur. Gıda hassasiyeti olabilir. Örnekler laktoz hassasiyeti, gluten hassasiyeti, sülfit veya boyaya karşı hassasiyet olabilir. Bu gıdalardan veya maddelerden uzak durmak, bir reaksiyondan kaçınmanın en iyi yoludur. Çocuğunuzun doktoru, bir reaksiyon önlemek için başka adımlar önerebilir. Çocuğunuzda herhangi bir besin alerjisi belirtileri varsa, çocuğunuzun doktoruna danışınız. Çocuğunuzun bir IgE veya  IgE kaynaklı olmayan gıda alerjisi olup olmadığını yalnızca bir doktor doğru bir şekilde teşhis edebilir. Her ikisi de bazı çocuklarda mevcut olabilir.

Eozinofilik Esophagitis(özofajit) (EoE)

 

Eozinofilik  özofajit, iltihaplı bir özofagustur(yemek borusu)dur. Yemek borusu, boğazdan mideye kadar uzanan bir borudur. Bir gıda alerjisi bu duruma neden olabilir.

 

EoE ile bir yenilen bir besini yutmak oldukça zor ve acılı olabilir. Bebekler ve bebeklerdeki belirtiler sinirlilik hali iştahsızlık ve yeme sorunu ve zayıflık kilo alamazlar. Kişide reflü, kusma, karın ağrısı, göğüs ağrısı ve yiyecek boğazında sıkışabilir Belirtiler, bir gıda alerjeni tükettikten günler veya haftalar sonra meydana gelebilir Eozinofilik özafajit, durumuna neden olan besinleri çıkaran kişiye özel beslenme diyetleriyle tedavi edilir. İlaçlar iltihapları azaltmak için kullanılabilir.

Gıda Proteinine Bağlı Enterokolit Sendromu (FPIES)

 

FPIES diğer bir besin alerjisi türüdür. Genellikle bebekleri etkiler. Belirtiler genellikle iki saat sonra ortaya çıkar. Belirtiler, kusmaya neden olan gıdaları yedikten yaklaşık 2 saat sonra başlayan kusmayı içerir. Bu durum da ishale neden olabilir ve bebek ağırlık veya boy kazanamaz. Bebeğin alerjiye neden olan besinleri yemeyi sonlandırmasıyla belirtiler kaybolur. Nadiren, şiddetli kusma ve diyare(ishal) dehidrasyon(su kaybı) ve hatta şoka neden olabilir. Şok, vücutta yeterli kan dolaşımı olmadığında meydana gelir. Şiddetli semptomlar için bebek acilen bir hastananede tedavi edilmelidir. En çok tepki yaratacak alerjik gıdalar süt, soya fasulyesi, beyaz ve diğer pirinç çeşitleri, yulaf, arpa, fasulye, bezelye, tatlı patates, kabak ve kümes hayvanlarıdır.

 

Alerjik proktokolit

 

Alerjik proktokolit, anne sütüne karşı alerjidir. Bu durum bağırsağın alt kısmını alevlendirir. Bebekler, yaşamlarının ilk yıllarında etkilenir ve genellikle 1 yaşına kadar biter.

 

Belirtiler kan çizgili, sulu ve mukus dolu dışkıları içerir. Bebekler ayrıca yeşil dışkı, diyare, kusma, anemi (düşük kan sayımı) ve yaygara gelişebilir. Düzgün teşhis edildiğinde ve rahatsız eden besinlerin diyetten çıkarıldığında semptomlar giderilir.

 

Sebebi ne olursa olsun alerjik belirtiler görüldüğü an hemen bir uzman doktora gidilmelidir. Söz konusu sağlıksa asla geçiştirilmemelidir.

 


Yazının Başka Dillere Çevirisi İçin

Besin Alerjisi Nedir? Alerjen Gıdalar Nelerdir?


5 yorum

  1. Besin alerjisi gerçekten çok dikkat edilmesi gereken bir konudur. Sporla uğraşan bir kişi olarak bende birçok besin takviyesi kullanıyorum ve bilmediğim alerji yapan gıdalar olduğunu anladım. Çünkü vücudum direk tepki vermeye başladı sivilceler felan çıkmıştı.

  2. Bende besin alerjisi varmış.
    Domates yediğim zaman vücudun şişiyor ve kaşınıyor.
    Gıda intoleransı testi yaptırdım. Hem besin alerjilerim ortaya çıktı hem de hangi besinlerden uzak durmam gerektiğini öğrendim.

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*